หลายคนเคยมีประสบการณ์ ลุกจากเก้าอี้ เดินขึ้นบันได หรือขยับตัวแล้วได้ยินเสียง “กร๊อบ แกร๊บ” จากข้อ โดยเฉพาะบริเวณเข่า สะโพก หรือข้อเท้า บางคนอาจคิดว่าเป็นเรื่องเล็กน้อย หรือเป็นเพียงอาการตามวัย แต่ในความเป็นจริง เสียงลั่นของข้ออาจเป็น สัญญาณเตือนของปัญหากระดูกและข้อ ที่ไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ หรือผู้ที่มีโรคข้อเสื่อม โรคเก๊าท์ และโรคข้ออักเสบอื่นๆ
บทความนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจว่า เสียงกระดูกลั่นเกิดจากอะไร แบบไหนปกติ แบบไหนอันตราย รวมถึงแนวทางดูแลและการรักษาที่เหมาะสม โดยแพทย์เฉพาะทางด้านกระดูกและข้อ
สาเหตุที่ทำให้กระดูกลั่นดัง “กร๊อบ แกร๊บ”
1. การเสียดสีกันของผิวข้อ
ปกติแล้ว ข้อของเราจะมี กระดูกอ่อน (Cartilage) ทำหน้าที่รองรับแรงกระแทกและช่วยให้การเคลื่อนไหวลื่นไหล
เมื่ออายุมากขึ้น หรือใช้งานข้อมากเกินไป กระดูกอ่อนจะบางลง ทำให้ผิวข้อเสียดสีกันจนเกิดเสียง
2. ฟองก๊าซในน้ำหล่อเลี้ยงข้อ
ในข้อจะมีน้ำหล่อเลี้ยง เมื่อมีการขยับข้อเร็วๆ อาจเกิดฟองก๊าซแตกตัว ทำให้เกิดเสียงลั่น
กรณีนี้ มักไม่อันตราย หากไม่มีอาการปวดหรือบวมร่วมด้วย
3. โรคข้อเข่าเสื่อม (Osteoarthritis)
เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดในผู้สูงอายุ
ข้อเข่าเสื่อมทำให้กระดูกอ่อนสึก ผิวข้อไม่เรียบ จึงเกิดเสียงกร๊อบแกร๊บขณะเคลื่อนไหว
4. โรคข้ออักเสบและโรคเก๊าท์
ในผู้ป่วย โรคเก๊าท์ หรือข้ออักเสบเรื้อรัง อาจมีผลึกหรือการอักเสบในข้อ ทำให้ข้อฝืดและเกิดเสียงลั่นร่วมกับอาการปวด
อาการและสัญญาณเตือนที่คุณควรรู้
หากเสียงกระดูกลั่นเกิดร่วมกับอาการเหล่านี้ ควรรีบพบแพทย์เฉพาะทาง
- ลั่นพร้อม อาการปวดข้อ
- ข้อฝืด โดยเฉพาะช่วงเช้าหรือลุกจากที่นั่ง
- ข้อบวม ร้อน หรือแดง
- เดินแล้วรู้สึกไม่มั่นคง
- ข้อเคลื่อนไหวได้ลดลง
- มีประวัติโรคเก๊าท์ หรือข้ออักเสบมาก่อน
👉 เสียงลั่นอย่างเดียวอาจไม่อันตราย แต่ เสียงลั่น + อาการผิดปกติ = สัญญาณเตือน
การวินิจฉัยและการตรวจเบื้องต้น
แพทย์เฉพาะทางกระดูกและข้อจะประเมินจากหลายปัจจัย เช่น
- ซักประวัติอาการและพฤติกรรมการใช้งานข้อ
- ตรวจร่างกาย ดูการเคลื่อนไหวของข้อ
- เอกซเรย์ (X-ray) เพื่อตรวจข้อเสื่อม
- MRI ในกรณีสงสัยความผิดปกติของกระดูกอ่อน เอ็น หรือหมอนรองข้อ
- ตรวจเลือด หากสงสัยโรคเก๊าท์หรือข้ออักเสบจากภูมิคุ้มกัน
แนวทางการรักษา: ทางเลือกที่หลากหลายเพื่อสุขภาพข้อที่ดี
การรักษาแบบไม่ผ่าตัด
- เหมาะกับผู้ป่วยส่วนใหญ่ โดยเฉพาะระยะเริ่มต้น
- ยาลดปวดและลดการอักเสบ
- ยาควบคุมกรดยูริกในผู้ป่วยโรคเก๊าท์
- กายภาพบำบัด เพื่อเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อรอบข้อ
- ปรับพฤติกรรมการใช้งานข้อ
- ควบคุมน้ำหนัก ลดแรงกดที่ข้อเข่า
การรักษาแบบผ่าตัด (ในรายจำเป็น)
ใช้ในกรณีที่ข้อเสื่อมรุนแรง หรือรักษาแบบอื่นไม่ได้ผล เช่น
- ผ่าตัดส่องกล้องข้อ
- ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าเทียม
- แพทย์จะพิจารณาตามความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละราย
การดูแลตัวเองและการป้องกันในชีวิตประจำวัน
- การดูแลข้ออย่างถูกวิธีช่วยชะลอความเสื่อมได้
- ออกกำลังกายเบาๆ เช่น เดิน ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน
- หลีกเลี่ยงการนั่งยองหรือพับเข่านานๆ
- ควบคุมน้ำหนักตัว
- รับประทานอาหารที่ช่วยลดการอักเสบ
- ผู้ป่วยเก๊าท์ควรหลีกเลี่ยงอาหารพิวรีนสูง
- หากมีอาการปวด ไม่ควรฝืนใช้งานข้อ
เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ควรพบแพทย์ทันทีหาก
- เสียงลั่นเกิดถี่ขึ้นเรื่อยๆ
- มีอาการปวดข้อเรื้อรัง
- ข้อบวม แดง หรือผิดรูป
- เดินลำบาก หรือกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน
- การรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ช่วยลดความรุนแรงและชะลอการเสื่อมของข้อได้อย่างมาก
เสียงกระดูกลั่นดัง “กร๊อบ แกร๊บ” ไม่ใช่เรื่องเล็กเสมอไป โดยเฉพาะเมื่อเกิดร่วมกับอาการปวดหรือข้อฝืด อาจเป็นสัญญาณของ ข้อเสื่อม โรคเก๊าท์ หรือข้ออักเสบ การใส่ใจสังเกตอาการและเข้ารับการตรวจตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้รักษาได้ตรงจุดและมีคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว
